Henk van der Zwaag:

Sociale Duurzaamheid, diergezondheid en welzijn

Afgelopen zaterdagmorgen: kopje koffie bij mijn buurman, praatje over het weer, koetjes en kalfjes. Bert is van beroep vrachtwagen-chauffeur. Ik leg hem uit dat ik een verhaaltje moet schrijven over “sociale duurzaamheid”. Grote vragende ogen. “Daar heb jij vast veel voor geleerd” zei hij, “maar kun je dat eten?”

Eigenlijk raakt hij het hart van de discussie. Grappig bedoeld, maar als we duurzaamheid niet ‘opeten’ en zo een onderdeel van onze cultuur maken, blijft het bij papier en goede bedoelingen. Dat geldt ook voor sociale duurzaamheid, diergezondheid en welzijn. De vraag is echter hoe krijgen we duurzaamheid lekker en gezond op het bord?

Gezonde dieren zijn duurzamer dan zieke dieren. Ga maar na: de verspilling aan energie in menskracht, voer, medicijnen, afvoer en vernietiging van dode dieren is gigantisch. Als we in staat zijn om onze veehouderij te verduurzamen door slimmer met energie om te gaan, stallen anders inrichten, voer niet over de hele wereld te verslepen, etc., dan moeten we het niet verpesten door ziekte en sterfte. Sterker nog, de vraag is zelfs hoeveel winst aan duurzaamheid ontstaat als de biggensterfte halveert, of als het melkvee een jaartje ouder wordt omdat ze gezonder blijven. Laten we dat eens uitrekenen. Verduurzamen van de veehouderij is gezonde dieren houden en ze niet ziek laten worden. Dat smaakt ook goed, niet alleen letterlijk, maar ook het economisch rendement is zo hoger. En wat dacht je van de beleving van de consument?

Dieren die geen welzijnsproblemen kennen zijn gezond. Dat klinkt logisch. Het omgekeerde is echter niet altijd waar in fysieke zin. Sociale duurzaamheid betekent dat we een maatschappij nastreven waarin we onze dieren zo houden dat we naar onze beleving en met onze normen met droge ogen kunnen beweren en aantonen dat we verantwoord met onze dieren omgaan. Uitwassen daargelaten durf ik ook wel te beweren dan in onze Nederlandse boerencultuur dat ook bijna altijd zo is. Ik ken geen boeren die het niks kan schelen of hun beesten het een beetje naar hun zin hebben of niet. Sterker nog, soms worden kosten gemaakt, ook uit welzijnsoverwegingen, die economisch helemaal niet uit kunnen. Beleving, perceptie van duurzaamheid is hier werken aan objectivering van de discussie en dan vooral beeldvorming naar buiten. Soms hoeft zo’n objectivering niet eens: Boer zoekt Vrouw doet wonderen voor de sector. Melk uit de giertank spuiten is funest voor het beeld dat de burger heeft van duurzame veehouderij.

“Ja, dat kun je eten” zei ik tegen Bert. “ Gezonde dieren zijn beter voor het milieu dan zieke en zieke wil je niet op je bord”.  En als we het goed doen hebben we over dertig jaar ook nog goed eetbare producten zonder dat onze wereld in een tropische zandwoestijn is veranderd met dode zeeën en uitgestorven ijsberen”. Dat is de basis voor de volgende generatie boeren.

oktober 2009